Veranderende duinen, veranderende monitoring
Welke planten groeien waar in de duinen van PWN? Hoeveel soorten zijn er en wat verandert er? Die kennis helpt ons beter te begrijpen hoe het met de natuur gaat. Inger van den Bosch (coördinator onderzoek en monitoring Natuur en Beleving) en Arnoud Schouten (data scientist) onderzoeken hoe we dit beter kunnen meten met satellietbeelden en AI.
In het kort
Wat? We onderzoeken hoe de Noord-Hollandse duinen zich ontwikkelen. We gebruiken satellietbeelden in Carto. Dit programma geeft een beeld van het landschap in een gebied.
Hoe? Automatisch kaarten maken die laten zien hoe begroeiing (planten en bomen) verandert.
Waarom? Zo zien we sneller wat er gebeurt in het unieke duinlandschap. Bijvoorbeeld om zandverstuivingen over een periode te volgen.
Wat valt op? Het systeem laat binnen enkele minuten een kaart zien. Dat scheelt veel tijd aan werk in het veld en nabewerking.
Tijd en menskracht
Om goed te begrijpen wat de natuur nodig heeft, brengen we zoveel mogelijk begroeiing in kaart. Tot nu toe gebeurt dat vooral met veldwerk: eens per 12 jaar maken we een complete begroeiingskaart (kartering). En tussentijds doen we metingen op zo’n 300 willekeurige meetpunten per jaar.
Dat levert waardevolle informatie op, maar kost veel tijd en menskracht. Bovendien hebben we zo maar eens in de 6 jaar een enigszins volledig beeld van veranderingen in de begroeiing in een gebied. Tegen de tijd dat dit overzicht compleet is, zijn er vaak alweer nieuwe ontwikkelingen in het landschap.
Slim programma
Om begroeiing sneller en makkelijker in kaart te brengen, deden we eerder al een pilot met dronebeelden. En sinds het najaar van 2024 doen we ook mee aan de landelijke testperiode van Carto.
Carto is een slim programma dat satellietgegevens over de natuur snel omzet in overzichtelijke gebiedskaarten. Zo zien we in één oogopslag waar wat groeit en hoe dit in de loop van de tijd verandert.
Satellietbeelden
Het programma combineert satellietbeelden met labels die we zelf aanmaken. Het systeem geeft aan wat er te zien is in het landschap en schat op basis van omgevingsinformatie in wat er groeit. Zo herkent de tool verschillende structuren, zoals water, zand, heide, kruiden, struiken, loofbos en naaldbos.
Daarnaast kunnen we Carto trainen met onze eigen kennis. Wat we het systeem ‘leren’, zien we weer terug in de kaarten.
Algoritme en AI
Een algoritme voorspelt vervolgens op een schaal van 10 bij 10 meter nauwkeurig welke plantenstructuren in het gebied voorkomen.
Bovendien kijkt Carto terug tot 2017: met die gegevens kunnen we zien hoe de duinen zich de afgelopen jaren hebben ontwikkeld. Zo helpt AI ons om de natuur nog beter te volgen en te beheren.
Samenwerken aan beter beheer
Het programma is een aanvulling op het veldwerk. We combineren actuele kaarten met precieze metingen. Hierdoor ontstaat een duidelijker beeld van de duinen. Ook kunnen we sneller handelen en beter zorgen voor het landschap. We testen de tool samen met andere partijen. Dit zijn terreinbeheerders, provincies en waterschappen. Hun feedback helpt om het programma te verbeteren. Zo houden we samen goed zicht op de ontwikkeling van de natuur.
Vragen voor Inger of Arnoud?
Inger van den Bosch - coördinator onderzoek en monitoring Natuur en Beleving Arnoud Schouten - data scientist
Meer onderzoeken
Plantensoorten in het duingebied
Welke bomen, bloemen, struiken en grassen groeien op welke plekken in de duingebieden? Hoeveel hebben we ervan? En in welke samenstellingen groeien ze? Dat willen we graag weten. Want hoe meer typische en bijzondere duinsoorten, hoe sterker de duinen. En hoe meer we weten, hoe beter we de duinen kunnen beheren en versterken.
Ondergronds drinkwater opslaan
In Noord-Holland is er steeds meer drinkwater nodig. We moeten altijd betrouwbaar drinkwater kunnen leveren, ook tijdens langdurige droogte of bijvoorbeeld uitval van een grote transportleiding. Daarom onderzoeken we verschillende aanpassingen aan ons systeem. En we verkennen nieuwe oplossingen, zoals het opslaan van drinkwater onder de grond.
RO-connect: drinkwater zonder reststromen
Bij het maken van drinkwater uit IJsselmeerwater verwijderen we ongewenste stoffen, zoals bacteriën, medicijnresten en PFAS. Daarbij ontstaan reststromen: een mengsel van reststoffen en water. PWN onderzoekt hoe we meer schoon water kunnen behouden en zo min mogelijk reststoffen hoeven te lozen. Technologen Esmee Joosten en Almo Abusultan vertellen hoe we dat doen.
Oplossing voor bruin drinkwater
Elk jaar krijgt PWN enkele honderden meldingen over bruin drinkwater. Vaak is dit tijdelijk en komt het door werkzaamheden aan leidingen. Maar een deel is lastiger te verklaren. Matthijs Rietveld (PWN) en Emmanuelle Prest van onderzoekspartner PWNT testen verschillende oplossingen.
Bacteriegroei in ons netwerk voorkomen
PWN zuivert vooral water uit het IJsselmeer tot drinkwater. Dat doen we onder andere op onze locatie in Andijk. In dat gebied zien we de kwaliteit van het gezuiverde water soms afnemen, als het langere tijd in de leidingen zit. Het gevolg: bacteriegroei en bruin water.
Samen werken aan innovatie
We willen ons werk steeds beter en slimmer doen. Onderzoek en vernieuwing zijn hierbij belangrijk. Ons onderzoek helpt ons om nieuwe processen, producten of technieken te ontwikkelen. Maar vernieuwing zorgt ook voor nieuwe onderzoeksvragen. Beide gaan binnen PWN hand in hand. Zo zorgen we voor belangrijke oplossingen voor nu en morgen.