Project LIFE Watersource
Het IJsselmeer is de belangrijkste bron voor drinkwater van PWN. Maar de kwaliteit van het water staat onder druk. Daarom onderzoekt PWN hoe de natuur kan helpen om water al vóór de waterzuivering schoner te maken. Dat doen we met LIFE Watersource: een proefgebied in het IJsselmeer waar zand, mosselen en waterplanten een deel van het werk doen. Onderzoeker Tim de Groot vertelt je er in dit artikel meer over.
Water schoner maken met natuur
Door klimaatverandering verandert de kwaliteit van oppervlaktewater. Ook in het IJsselmeer - de belangrijkste bron voor PWN - merken we dat. Daarom zoeken we naar duurzame manieren om onze drinkwaterbron sterker te maken. Een mogelijke oplossing is een klimaatbuffer: een natuurgebied in het IJsselmeer dat water opslaat én helpt voorzuiveren. Tim: “Dan zijn er minder chemicaliën en energie nodig in het verdere zuiveringsproces, en is er permanent een ruime voorraad zoetwater beschikbaar. Ook als we tijdelijk geen water uit het IJsselmeer kunnen innemen, bijvoorbeeld omdat dit te zout is.” In het kleine proefgebied LIFE Watersource testen we nu hoe dat werkt in de praktijk. Het eerste deel is in 2025 opgeleverd.
Uniek in de wereld
Zuiverende landschappen zijn niet nieuw; zo is het bij afvalwaterzuivering al heel gebruikelijk dat de natuur een handje helpt. “Maar in bestaande situaties is natuurlijke zuivering de laatste stap in het zuiveringsproces”, zegt Tim. “PWN wil de zuiverende werking juist aan het begin inzetten, vóórdat het water de productielocatie in Andijk ingaat. Die volgorde is bijzonder. Niet alleen voor PWN, maar wereldwijd. Dat maakt dat we nog veel uit te zoeken hebben voordat we een gebied van 150 hectare aanleggen. Daarvoor is het proefgebied LIFE Watersource bedoeld. Hier testen we verschillende constructies en typen landschappen. Met allerlei elementen zoals beekjes met stromend water waar deeltjes naar de bodem kunnen zakken, mosselzones en natuurlijke filters van moerasplanten zoals riet en lisdodde.”
Zuiver meten
PWN verzamelt en monitort de gegevens van dit project op grote schaal. Via sensoren, monsteranalyses en handmetingen stroomt de data binnen. Tim: “We kijken naar stikstof, koolstof, zuurstof, algen, zuurgraad, temperatuur, virusdeeltjes, invloed van seizoenen, van alles. Ook monitoren we de biodiversiteit. In 2026 wordt het tweede deel opgeleverd, zoals de mosselzones en de plantenfilters, en gaan we nog veel meer meten. Maar ik zag al snel interessante ontwikkelingen. Zo werd het water in één deelgebied binnen twee maanden al duidelijk minder troebel. Ook merkte ik dat de wind veel meer invloed heeft op de waterstromen dan verwacht. Dat is een belangrijk inzicht voor het uiteindelijke ontwerp van de klimaatbuffer.”
Tim de Groot, onderzoeker:
"PWN wil de zuiverende werking juist aan het begin inzetten, vóórdat het water de productielocatie ingaat”
Samen leren
PWN wil niet alleen zelf leren van dit project, maar ook kennis delen. Daarom wordt al vanaf de start actief samengewerkt met andere organisaties. Bijvoorbeeld met andere drinkwaterbedrijven, maar ook met natuurorganisaties, 40 kennisinstituten en overheden in binnen- en buitenland. “Ook onze omgeving betrekken we bij het project. Zo kijken we hoe we bewoners een actieve rol kunnen geven, bijvoorbeeld als vrijwilliger. We willen anderen echt inspireren.”
Een project met impact
Een grote kracht is dat PWN breder kijkt dan alleen naar drinkwater. “In dit project staan drinkwater- en natuurdoelen gelijk aan elkaar. Dat zie je terug in onze aanpak: we creëren een natuurgebied en onderzoeken wat dit doet met de waterkwaliteit én de biodiversiteit. Dat is wezenlijk anders dan dat je de waterzuivering centraal stelt en daarop je natuurlandschap inricht. We doen dit echt vanuit een andere mindset, en juist dat maakt het concept uniek én veelbelovend. Als dit werkt zoals we verwachten, levert dat enorme winst op: in duurzaamheid, kosten, leveringszekerheid én natuurwaarden. En dan kan LIFE Watersource de eerste stap zijn naar iets heel groots.
Lees de interviews uit het jaarverslag
Klantcontactcentrum krijgt AI-assistentie
Begin 2026 maakten de eerste PWN-klanten kennis met Flora, de nieuwe AI-assistent van het klantcontactcentrum (KCC). Een handige hulp die nu al veel vragen kan beantwoorden, en hier in de toekomst alleen maar beter in wordt.
Drones zijn inmiddels onmisbaar
Van herten tellen in de duinen tot vegetatiemonitoring en verkenning langs leidingtracés: GIS-specialisten Kim Langenberg en Sien Snijder laten zien hoe drones in 2025 een onmisbaar instrument werden voor zowel natuurbeheer als drinkwaterproductie.
Leergang asset management
Goede drinkwatervoorziening begint bij goede kennis. Daarom investeren we niet alleen in leidingen en installaties, maar ook in de mensen die ze beheren. Met de leergang Assetmanagement bouwt PWN aan een organisatie waarin iedereen begrijpt hoe zijn of haar werk bijdraagt.
Ben: het gezicht van de koffiecorner
Met een vrolijke groet en een verse cappuccino zet Benjamin den Drijver elke ochtend de toon bij PWN. Vanuit de koffiecorner bij de entree zorgt hij dat collega's en gasten zich meteen welkom voelen.